بازی درمانی Bazik

کاربرد بازی در درمان اختلالات کودکان
بازی درمانی                     Bazik

بهره گیری از توان کارشناسان و متخصصان حوزه روانشناسی کودک و نوجوان

استفاده از تجربیات بازی درمانگران باسابقه و ارایه بازی های کاربردی برای درمان اختلالات کودکان

۴ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «بازی درمانی در ایران» ثبت شده است

انواع بازی درمانی


'موستاکاس کلارک - Moustakas Clark' در تعریف بازى‌درمانى مى‌گوید 'بازى درمانى را مى‌توان مجموعهٔ نگرش‌هائى تلقى کرد که کودکان ضمن آن مى‌توانند به شیوهٔ دلخواه خود و با آزادى کافی، به آشکارسازى کامل خویشتن بپردازند به‌طورى‌که سرانجام بتوانند توسط بینش عاطفى به احساس ایمنی، شایستگى و ارزش دست پیدا کنند.'
خانم 'ویرجینیا آکسلین' معتقد است که بازى‌درمانى به مانند سایر روش‌هاى درمانى روشى است جهت کمک به کودکان مشکل‌دار. در این نوع درمان به کودک فرصت داده مى‌شود تا احساسات آزاردهنده و مشکلات درونى خود را از طریق بازى بروز دهد و آنها را به نمایش بگذارد با آشکار ساختن این‌گونه احساسات ضمن آنکه کودک با آنها روبه‌رو مى‌شود یاد مى‌گیرد که آنها را کنترل نموده و یا از خود دور نماید کارى که منجر به آرامش عاطفى شده، و فرد را به کشف درون خود و توانائى‌هاى خود قادر مى‌سازد. در بازى‌درمانی، بازى به‌عنوان موقعیتى در نظر گرفته مى‌شود که در آن 'خود' مى‌تواند از طریق خلق موقعیت‌هاى الگو با تجربیات خود برخورد کرده، با برنامه و به‌صورت تجربى بر آنها تسلط یابد و این اصل راهنماى بازى‌درمانى است. در این تعریف به‌طور غیرمستقیم مى‌توان مفهوم فروید از اصل تکرار در بازى را استنباط نمود. فروید اظهار مى‌دارد که تکرار بازى باعث مى‌شود که کودک به تسلط برسد زیرا شناخت یک کار آشنا باعث مهارت رسیدن فرد مى‌شود و او را به موقعیت مسلط مى‌سازد همچنین در این تعریف آمده است که کودک در موقعیت بازى‌درمانى احساسات خود را مى‌شناسد، با آنها روبه‌رو شده، آنها را کنترل مى‌نماید و این در عین‌حال که جنبهٔ درمانى دارد نوعى تسلط و مهارت در برخورد اجتماعى به فرد مى‌دهد.
احساسات و هیجاناتى که در اثر موقعیت بازى‌درمانى در کودک ایجاد مى‌گردد به چهار صورت قابل شناسائى است. یک مشاور یا روان درمانگر باید نسبت به این احساسات توجه نموده، و بعد از شناسائى نسبت به حمایت و یاورى کودک اقدام نماید .
- احساساتى که کودک مسئولیت آنها را بر عهده مى‌گیرد مثلاً در موقعیت بازى‌درمانى مى‌گوید من از ... متنفر هستم، من ... را دوست دارم و ...
- احساساتى که کودک خود شخصاً مسئولیت آنها را بر عهده نمى‌گیرد مثلاً در بازى انفرادى اکثراً دیده مى‌شود که کودک عروسکى را وادار مى‌کند که بگوید مادر بد است و ...
- احساساتى که مستقیماً به فردى که بخشى از دنیاى حقیقى و واقعى او است اظهار مى‌دارد، مثلاً مامان تو را دوست دارم ...
- احساساتى که کودک نسبت به اسباب‌بازى یا فرد غیرقابل رؤیتى که از طریق تخیلات وى در اتاق بازى به‌وجود آورده است ابراز مى‌دارد. مثل کوبیدن عروسک به زمین و ...
  انواع بازى درمانى
  بازى‌درمانى فعال (Active play therapy)
نوعى از بازى‌درمانى که در آن به کودک تعداد محدودى اسباب‌بازى داده مى‌شود و درمانگر نیز همواره کودک بازى مى‌نماید. در این نوع بازى‌درمانی، موقعیت ویژه‌اى به‌عنوان 'موقعیت محرک - Stimulus Stuation' طراحى مى‌شود، این موقعیت، محرک و جهت‌دهندهٔ کودک به سوى یک بازى است مثلاً در این بازى‌درمانى کودکى که در رابطه با نوزاد تازه متولد شده مشکل دارد به سمت بازى‌هاى ساخت خانه و یا 'ماز' و ... هدایت نمى‌شود بلکه در جهت تعامل با نوزاد خیالى و ... جهت داده مى‌شود.
  بازى‌درمانى غیرفعال (Stimulus situation)
در بازى‌درمانى غیرفعال محدودیت خاصى در بازى کودک اعمال نمى‌شود و کودک از طرق مختلف به دنبال کارى است که اجازهٔ انجام آن را داده‌اند و درمانگر ضمن عدم دخالت بیشتر در بازی، وسایل بازى را محدود نمى‌کند و تلاش دارد که بخشى از بازى کودک گردد. بازى درمانگر غیرفعال معتقد است که مهمترین عامل براى تغییر رفتار کودک این است که بیانات وى را درک و احساسات او را بشناسیم و قبول نمائیم که اجازهٔ انتخاب راه در دست کودک است.
  بازى‌درمانى گروهى
اکثر بازى‌هاى کودکان به‌صورت گروهى صورت مى‌گیرد ولى سنین خاصى هست که کودک در آن سن به‌علت عدم یادگیرى راه‌هاى ایجاد رابطهٔ صحیح با دیگران و ویژگى‌ خود محورى (Ego centerism) که توسط پیاژه به نحو مطلوبى مطرح گردیده است عمدتاً به بازى‌هاى انفرادى روى مى‌آورند به مرور کودک با افزایش توانائى‌هاى شناختى علاوه بر یادگیرى راه‌هاى ایجاد رابطهٔ سالم و مناسب از خود محورى خارج شده و گرایش به جمع و گروه دوستان را به بازى‌هاى انفرادى ترجیح مى‌دهد. با توجه به این وضعیت لازم است تا ترتیبى اتخاذ گردد که کودک در جمع و گروه به کسب مهارت‌هاى اجتماعى و خودشناسى و ... نایل آمد. در بازى‌هاى گروهى که چند کودک با همدیگر همبازى مى‌شوند کودک مهارت‌هائى را یاد مى‌گیرد که در بازى‌هاى انفرادى احتمال کسب آنها کمتر است. از جمله فواید بازى‌هاى گروهى مى‌توان به فعالیت بیشتر، شناسائى نکات قوت و ضعف با مقایسهٔ خود با دیگران، کم بودن نگرانى‌ فرد در اثر بودن با دوستان، آشنائى با قوانین و مقررات اجتماعى و امکان ابراز احساسات مثبت و منفى و ... اشاره نمود.
با ملاحظهٔ ویژگى‌هاى مهم بازى گروهى و فواید آن به بازى‌درمانى گروهى نیز توجه شده است چرا که در موقعیت بازى‌درمانى گروهى امکان کسب مهارت‌هاى اجتماعى و ... بیشتر است. آکسلین اعتقاد دارد که بازى‌درمانى گروهى براى کودکانى که مشکلات و ناسازگارى‌هاى اجتماعى دارند به همان میزانى که بازى‌درمانى انفرادى در درمان عاطفى کودکان تأثیر دارد مناسب مى‌باشد. بازى‌درمانى گروهى معمولاً از ۵ تا ۸ نفر که اختلاف سنى بیشترى ندارند (معمولاً یک یا دو سال) تشکیل مى‌گردد. گروه‌هاى بازى‌درمانى در صورتى‌که کمتر از ۵ نفر باشد تنوع رفتار و عکس‌العمل‌هاى اعضاء کاهش مى‌یابد و ثانیاً ممکن است در مشارکت فعالیت‌هاى گروهى به یک عضو فشار بیشترى وارد شود و اگر بیش از هشت نفر باشد احتمالاً بعضى از اعضاء گروه در حاشیه قرار گیرند و یا در بازى درگیر نشوند.
  انواع گروه‌هاى بازى‌درمانى
گروه‌هاى بازى‌درمانى به دو صورت 'متجانس' و 'نامتجانس' تشکیل مى‌گردند. گروه‌هاى متجانس به گروه‌هائى گفته مى‌شود که افراد شرکت‌کننده مشکلات مشابهى دارند ولى گروه‌هاى نامتجانس مشکلات افراد شرکت‌کننده متفاوت مى‌باشد. امکان یادگیرى و کسب مهارت‌هاى مختلف در گروه‌هاى نامتجانس بیشتر است، جلسات بازى‌درمانى گروهى در صورتى‌که توسط دو مشاور اداره بشود بهتر است و هر جلسه از ۴۵ دقیقه تا یک ساعت طول مى‌کشد.
  اتاق بازى‌درمانى
در بازى‌درمانى اتاقى نسبتاً بزرگ با دیوارهاى صاف و قابل شستشو، سقف اکوستیک، رنگ ملایم و روشن، کف‌پوش قابل شستشو و کمدى براى قرار دادن اسباب‌بازى‌ها موردنیاز است. دستشوئى باید نزدیک و در دسترس کودکان باشد. وسایل بازى نظیر مداد، آبرنگ، کاغذ، میز، صندلی، عروسک‌هاى مختلف، آینه، جعبه‌هاى شن و ماسه، تخته و گچ، آدمک‌هاى چوبى و پلاستیکی، قطعات چوب، چکش، مقوا، چسب مایع و انواع اسباب‌بازى‌ها باید در اتاق بازى موجود باشد. مشاور یعنى صاحب اتاق بازی! باید چند نمونه از این وسایل را آماده و در اختیار کودک قرار دهد.
۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۷ آذر ۹۷ ، ۱۵:۳۹
آشنایی با موضوع       چکیده مقاله و فایل pdf
بازی درمانی یکی از روشهای مؤثر در درمان مشکلات رفتاری و روانی کودکان است. بطور کلی بازی نقش مؤثری در رشد کودک دارد و در خلال بازی می‌توان به بسیاری از ویژگیها ، مسائل و رشد کودک پی برد.
۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۰ آبان ۹۷ ، ۱۱:۲۷


 بازی بادکنک خشم: برای تخلیه خشم در کودکان

یکی از بازی هایی که برای کنترل و تخلیه خشم در بازی درمانی به کار می ­رود، بازی بادکنک خشم است. دراین بازی کودکان چگونگی تخلیه خشم خود را بدون آسیب و آزار دیگران می ­آموزند. اگر کودک یاد نگیرد که خشم خود را تخلیه کند و آن را سرکوب کند، منجر به بروز مشکلات روانی در آنها می­ گردد. خشم یکی از احساسات طبیعی در انسان است و سرکوب کردن آن  منجر به بروز مشکلات روانی زیادی می ­گردد. خشم سرکوب شده در نهایت به نوعی بروز خواهد کرد و ممکن است فرد به خود یا دیگران آسیب برساند. در این بازی به وسایل چندانی نیاز نیست و تنها با چند بادکنک بازی انجام می­ شود. برای شروع بازی ابتدا درمانگر بادکنک را به کودک می­ دهد تا باد کند. سپس در آن را بسته و برای کودک توضیح می­ دهد که بادکنک شبیه بدن ماست و هوای داخل آن هم مثل خشم و عصبانیت ماست. سپس درمانگر از کودک می­ خواهد تا بادکنک را بترکاند و دوباره برای کودک توضیح می­ دهد که وقتی خشم درون ما نیز منفجر شود سبب آسیب رسیدن به ما و دیگران می­ شود. بنابراین ما باید دنبال راه بهتری برای خالی کردن هوا یا همان خشم پیدا کنیم. کودک باید دوباره بادکنکی دیگر را باد کند و این بار سر بادکنک بسته نمی­ شود بلکه کودک با دست آن را نگه می­ دارد. درمانگر از کودک می­ خواهد تا به آرامی هوای داخل بادکنک را خارج کند. خارج شدن هوای داخل بادکنک همراه با صدای سوت آرامی است که برای کودک خوشایند است. در این هنگام درمانگر از کودک می­ پرسد بادکنک کوچک شد یا نه؟ آیا بادکنک منفجر شد و دیگران از صدای آن ناراحت شدند؟ آیا فکر نمی­ کنی که این راه بهتری برای خارج کردن خشم درون بادکنک است؟ درمانگر ادامه می ­دهد که ما هم وقتی عصبانی می ­شویم، خشمی در ما جمع می­ شود درست مانند هوای داخل بادکنک! در این هنگام ما به دو شکل می­ توانیم خود را تخلیه کنیم: اول اینکه با داد و فریاد مثل بادکنک خود را منفجر کنیم و هم خود و دیگران آسیب برسانیم و یا می ­توانیم به آرامی خشم­مان را خالی کنیم تا خودمان و بقیه دچار آسیب و ناراحتی نشوند. در ادامه درمانگر راه های مدیریت خشم و نحوه تخلیه مناسب آن را به کودک می­آموزد. مثلا در یکی از روشها به او می­آموزد وقتی عصبانی شدی، به جای داد و فریاد زدن، اول 5 تا نفس عمیق بکش تا آرام شوی و سپس دلیل خشم خودت را بگو.

منبع:

سهرابی شگفتی، نادره (1390). روشهای مختلف بازی درمانی و کاربرد آن در درمان اختلالات رفتاری و هیجانی کودکان. مجلهروشها و مدلهای روانشناختی، سال اول، شماره چهارم.

Bratton,S.C., Ray,D., Rhine, T., & Jones, L. (2005). The efficacy of play therapy with children: A meta-analytic review of treatment outcomes. Professional Psychology: Research and Practice, 36, 376-390.

Ray, D., Schottelkorb, A., & Tsai, M-H. (2007). Play therapy with children exhibiting symptoms of Attention Deficit Hyperactivit DisorderInternational Journal of Play Therapy, 16, 95-111.

[1] Bratton, Ray, Rhine & Jones

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۰ آبان ۹۷ ، ۱۰:۳۸

بازی درمانی

امروزه از بازی یا بازی درمانی به عنوان روشی برای درمان مشکلات کودکان استفاده می کنند. بازی درمانی به کودکان کمک می کند تا بتوانند مسائل و مشکلاتشان را حس کنند، با این هدف که ویژگی های روانی خود را بشناسند. در این نوع درمان، به کودک فرصت داده می شود تا احساسات آزاردهنده و مشکلات درون خود را از طریق بازی بروز داده و آنها را به نمایش بگذارد. در کودکان بی قرار حواس پرت که کنترل کمی روی حرکات بدنی خود دارند و براحتی هم متوقف نمی شوند، بازی کمک می کند تا تنش آنها آرام شود یا کودکانی که مورد ضرب و شتم و آزار جنسی قرار گرفته اند، می توانند از طریق بازی درمانی تا حد زیادی به آرامش و بهبود برسند. درمانگر از طریق بازی درمانی یک موقعیت بازی را به صورت کلی ایجاد می کند که کودک بتواند ترس و تنش خود را بیرون بریزد، در حقیقت در بازی درمانی کودک «خود درونی اش» را نشان می دهد. شدت احساساتی که برخی کودکان در طول بازی درمانی از خود نشان می دهند گاهی بسیار تعجب آور است، احساساتی چون تنفر، ترس، تنهایی، ناامنی، احساس شکست، بی کفایتی و احساس ناخواسته بودن از این گونه احساسات است و غالبا شروع این احساسات باعث محرومیت و انحراف شخصیت کودک می شود. در بازی درمانی پس از آن که کودک بازی با وسایل را شروع کرد، درمانگر با دقت اعمال و گفتار او را تحت نظر می گیرد و با مشاهده رفتارش در ضمن بازی به نگرانی های او پی می برد و پس از تفسیر و نتیجه گیری از عملکردهای کودک، راه حل هایی مناسب برای مشکلات او ارائه می کند. اگر کودک تمایل به بازی نداشته باشد، مشاور باید او را تشویق کند، اگر کودک ساکت بماند و بازی نکند، مشاور بازی با اسباب بازی ها را شروع می کند و بتدریج از کودک دعوت می کند که در بازی شرکت کند. درمانگر در طول درمان و هنگام کار با کودکان، باید بپذیرد که کودک دلایلی برای هر آنچه که انجام می دهد دارد و مسائل زیادی وجود دارد که ممکن است برای کودک مهم باشد در حالی که قادر نیست آنها را با درمانگر خود در میان بگذارد. برای این که درمانگر در بازی درمانی موفق باشد، باید دارای ویژگی هایی چون قابل اعتماد بودن، پذیرا بودن و احترام به کودک باشد. در بازی درمانی باید شرایطی فراهم شود که کودک به درمانگر خود اعتماد و احساس کند که افکار و احساساتش مورد توجه درمانگر قرار گرفته است.

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۸ مهر ۹۷ ، ۰۳:۰۵