بازی درمانی Bazik

کاربرد بازی در درمان اختلالات کودکان
بازی درمانی                     Bazik

بهره گیری از توان کارشناسان و متخصصان حوزه روانشناسی کودک و نوجوان

استفاده از تجربیات بازی درمانگران باسابقه و ارایه بازی های کاربردی برای درمان اختلالات کودکان

۱ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «مریم جمالی روانشناس کودکم» ثبت شده است

انواع بازی درمانی


'موستاکاس کلارک - Moustakas Clark' در تعریف بازى‌درمانى مى‌گوید 'بازى درمانى را مى‌توان مجموعهٔ نگرش‌هائى تلقى کرد که کودکان ضمن آن مى‌توانند به شیوهٔ دلخواه خود و با آزادى کافی، به آشکارسازى کامل خویشتن بپردازند به‌طورى‌که سرانجام بتوانند توسط بینش عاطفى به احساس ایمنی، شایستگى و ارزش دست پیدا کنند.'
خانم 'ویرجینیا آکسلین' معتقد است که بازى‌درمانى به مانند سایر روش‌هاى درمانى روشى است جهت کمک به کودکان مشکل‌دار. در این نوع درمان به کودک فرصت داده مى‌شود تا احساسات آزاردهنده و مشکلات درونى خود را از طریق بازى بروز دهد و آنها را به نمایش بگذارد با آشکار ساختن این‌گونه احساسات ضمن آنکه کودک با آنها روبه‌رو مى‌شود یاد مى‌گیرد که آنها را کنترل نموده و یا از خود دور نماید کارى که منجر به آرامش عاطفى شده، و فرد را به کشف درون خود و توانائى‌هاى خود قادر مى‌سازد. در بازى‌درمانی، بازى به‌عنوان موقعیتى در نظر گرفته مى‌شود که در آن 'خود' مى‌تواند از طریق خلق موقعیت‌هاى الگو با تجربیات خود برخورد کرده، با برنامه و به‌صورت تجربى بر آنها تسلط یابد و این اصل راهنماى بازى‌درمانى است. در این تعریف به‌طور غیرمستقیم مى‌توان مفهوم فروید از اصل تکرار در بازى را استنباط نمود. فروید اظهار مى‌دارد که تکرار بازى باعث مى‌شود که کودک به تسلط برسد زیرا شناخت یک کار آشنا باعث مهارت رسیدن فرد مى‌شود و او را به موقعیت مسلط مى‌سازد همچنین در این تعریف آمده است که کودک در موقعیت بازى‌درمانى احساسات خود را مى‌شناسد، با آنها روبه‌رو شده، آنها را کنترل مى‌نماید و این در عین‌حال که جنبهٔ درمانى دارد نوعى تسلط و مهارت در برخورد اجتماعى به فرد مى‌دهد.
احساسات و هیجاناتى که در اثر موقعیت بازى‌درمانى در کودک ایجاد مى‌گردد به چهار صورت قابل شناسائى است. یک مشاور یا روان درمانگر باید نسبت به این احساسات توجه نموده، و بعد از شناسائى نسبت به حمایت و یاورى کودک اقدام نماید .
- احساساتى که کودک مسئولیت آنها را بر عهده مى‌گیرد مثلاً در موقعیت بازى‌درمانى مى‌گوید من از ... متنفر هستم، من ... را دوست دارم و ...
- احساساتى که کودک خود شخصاً مسئولیت آنها را بر عهده نمى‌گیرد مثلاً در بازى انفرادى اکثراً دیده مى‌شود که کودک عروسکى را وادار مى‌کند که بگوید مادر بد است و ...
- احساساتى که مستقیماً به فردى که بخشى از دنیاى حقیقى و واقعى او است اظهار مى‌دارد، مثلاً مامان تو را دوست دارم ...
- احساساتى که کودک نسبت به اسباب‌بازى یا فرد غیرقابل رؤیتى که از طریق تخیلات وى در اتاق بازى به‌وجود آورده است ابراز مى‌دارد. مثل کوبیدن عروسک به زمین و ...
  انواع بازى درمانى
  بازى‌درمانى فعال (Active play therapy)
نوعى از بازى‌درمانى که در آن به کودک تعداد محدودى اسباب‌بازى داده مى‌شود و درمانگر نیز همواره کودک بازى مى‌نماید. در این نوع بازى‌درمانی، موقعیت ویژه‌اى به‌عنوان 'موقعیت محرک - Stimulus Stuation' طراحى مى‌شود، این موقعیت، محرک و جهت‌دهندهٔ کودک به سوى یک بازى است مثلاً در این بازى‌درمانى کودکى که در رابطه با نوزاد تازه متولد شده مشکل دارد به سمت بازى‌هاى ساخت خانه و یا 'ماز' و ... هدایت نمى‌شود بلکه در جهت تعامل با نوزاد خیالى و ... جهت داده مى‌شود.
  بازى‌درمانى غیرفعال (Stimulus situation)
در بازى‌درمانى غیرفعال محدودیت خاصى در بازى کودک اعمال نمى‌شود و کودک از طرق مختلف به دنبال کارى است که اجازهٔ انجام آن را داده‌اند و درمانگر ضمن عدم دخالت بیشتر در بازی، وسایل بازى را محدود نمى‌کند و تلاش دارد که بخشى از بازى کودک گردد. بازى درمانگر غیرفعال معتقد است که مهمترین عامل براى تغییر رفتار کودک این است که بیانات وى را درک و احساسات او را بشناسیم و قبول نمائیم که اجازهٔ انتخاب راه در دست کودک است.
  بازى‌درمانى گروهى
اکثر بازى‌هاى کودکان به‌صورت گروهى صورت مى‌گیرد ولى سنین خاصى هست که کودک در آن سن به‌علت عدم یادگیرى راه‌هاى ایجاد رابطهٔ صحیح با دیگران و ویژگى‌ خود محورى (Ego centerism) که توسط پیاژه به نحو مطلوبى مطرح گردیده است عمدتاً به بازى‌هاى انفرادى روى مى‌آورند به مرور کودک با افزایش توانائى‌هاى شناختى علاوه بر یادگیرى راه‌هاى ایجاد رابطهٔ سالم و مناسب از خود محورى خارج شده و گرایش به جمع و گروه دوستان را به بازى‌هاى انفرادى ترجیح مى‌دهد. با توجه به این وضعیت لازم است تا ترتیبى اتخاذ گردد که کودک در جمع و گروه به کسب مهارت‌هاى اجتماعى و خودشناسى و ... نایل آمد. در بازى‌هاى گروهى که چند کودک با همدیگر همبازى مى‌شوند کودک مهارت‌هائى را یاد مى‌گیرد که در بازى‌هاى انفرادى احتمال کسب آنها کمتر است. از جمله فواید بازى‌هاى گروهى مى‌توان به فعالیت بیشتر، شناسائى نکات قوت و ضعف با مقایسهٔ خود با دیگران، کم بودن نگرانى‌ فرد در اثر بودن با دوستان، آشنائى با قوانین و مقررات اجتماعى و امکان ابراز احساسات مثبت و منفى و ... اشاره نمود.
با ملاحظهٔ ویژگى‌هاى مهم بازى گروهى و فواید آن به بازى‌درمانى گروهى نیز توجه شده است چرا که در موقعیت بازى‌درمانى گروهى امکان کسب مهارت‌هاى اجتماعى و ... بیشتر است. آکسلین اعتقاد دارد که بازى‌درمانى گروهى براى کودکانى که مشکلات و ناسازگارى‌هاى اجتماعى دارند به همان میزانى که بازى‌درمانى انفرادى در درمان عاطفى کودکان تأثیر دارد مناسب مى‌باشد. بازى‌درمانى گروهى معمولاً از ۵ تا ۸ نفر که اختلاف سنى بیشترى ندارند (معمولاً یک یا دو سال) تشکیل مى‌گردد. گروه‌هاى بازى‌درمانى در صورتى‌که کمتر از ۵ نفر باشد تنوع رفتار و عکس‌العمل‌هاى اعضاء کاهش مى‌یابد و ثانیاً ممکن است در مشارکت فعالیت‌هاى گروهى به یک عضو فشار بیشترى وارد شود و اگر بیش از هشت نفر باشد احتمالاً بعضى از اعضاء گروه در حاشیه قرار گیرند و یا در بازى درگیر نشوند.
  انواع گروه‌هاى بازى‌درمانى
گروه‌هاى بازى‌درمانى به دو صورت 'متجانس' و 'نامتجانس' تشکیل مى‌گردند. گروه‌هاى متجانس به گروه‌هائى گفته مى‌شود که افراد شرکت‌کننده مشکلات مشابهى دارند ولى گروه‌هاى نامتجانس مشکلات افراد شرکت‌کننده متفاوت مى‌باشد. امکان یادگیرى و کسب مهارت‌هاى مختلف در گروه‌هاى نامتجانس بیشتر است، جلسات بازى‌درمانى گروهى در صورتى‌که توسط دو مشاور اداره بشود بهتر است و هر جلسه از ۴۵ دقیقه تا یک ساعت طول مى‌کشد.
  اتاق بازى‌درمانى
در بازى‌درمانى اتاقى نسبتاً بزرگ با دیوارهاى صاف و قابل شستشو، سقف اکوستیک، رنگ ملایم و روشن، کف‌پوش قابل شستشو و کمدى براى قرار دادن اسباب‌بازى‌ها موردنیاز است. دستشوئى باید نزدیک و در دسترس کودکان باشد. وسایل بازى نظیر مداد، آبرنگ، کاغذ، میز، صندلی، عروسک‌هاى مختلف، آینه، جعبه‌هاى شن و ماسه، تخته و گچ، آدمک‌هاى چوبى و پلاستیکی، قطعات چوب، چکش، مقوا، چسب مایع و انواع اسباب‌بازى‌ها باید در اتاق بازى موجود باشد. مشاور یعنى صاحب اتاق بازی! باید چند نمونه از این وسایل را آماده و در اختیار کودک قرار دهد.
۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۷ آذر ۹۷ ، ۱۵:۳۹